ÖĞRENCİLİK ve RAMAZAN
Öğrencilik ve Ramazan, hayatın farklı kavramları olmakla birlikte insana kazandırdıkları özellikler bakımından benzerlik gösterir. Nitekim öğrencilik hayatında başarı için elzem olan ahlaki nitelikler; Ramazan ayının kazandırdığı sabır, irade ve istikrar gibi erdemlerle örtüşmektedir. Sınav stresi, yoğun ders programı ve zihinsel yorgunluk yaşayan bir öğrenci için sabır en kıymetli sermayedir. Oruç, bu sabrı pratikte öğretir.
Nitekim Efendimiz (aleyhissalâtü vesselâm), “Oruç sabrın yarısıdır.” buyurarak oruç ile sabır arasındaki güçlü ilişkiye dikkat çekmiştir. Bu yönüyle Ramazan ayı, öğrencinin akademik ve kişisel gelişimine katkı sunan bir irade eğitimi niteliği taşımaktadır.
Oruç yalnızca maddi açlığı temsil etmez; aynı zamanda iradeyi, sabrı ve bilinci eğiten bütüncül bir süreçtir. Kur’ân-ı Kerîm’de Allah Teâlâ şöyle buyurur:
يَٓا اَيُّهَا الَّذ۪ينَ اٰمَنُوا كُتِبَ عَلَيْكُمُ الصِّيَامُ كَمَا كُتِبَ عَلَى الَّذ۪ينَ مِنْ قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَۙ
“Ey iman edenler! Oruç, sizden öncekilere farz kılındığı gibi size de farz kılındı. Umulur ki takvaya erersiniz.”
(Bakara, 2/183)
Bu ayet-i kerime, orucun temel amacını yani takvayı açıkça ortaya koymaktadır. Takva; ani dürtülerle hareket etmek yerine bilinçli bir denge ve kulluk hâli geliştirmeyi hedefler.
Öğrencilik hayatında bu bilinç; zamanı daha verimli kullanma, dili ve davranışları kontrol edebilme, zihni toparlayarak dikkat süresini artırma şeklinde tezahür edebilir. Bu yönüyle Ramazan ayı yalnızca ibadet yoğunluğu olan bir dönem değil, aynı zamanda güçlü bir zihinsel disiplin sürecidir. Özellikle öğrenciler için doğru yönetildiğinde ders çalışma performansına önemli katkılar sağlayabilir.
Ramazan-ı Şerif’te kişinin yeme ve içme gibi temel ihtiyaçlarını bilinçli olarak ertelemesi, psikolojide “öz denetim” olarak ifade edilen irade kontrolünü güçlendirir. Düzenli olarak öz denetim pratiği yapan bireylerin daha uzun süre odaklanabildiği, erteleme davranışlarının azaldığı ve akademik başarılarının arttığı çeşitli araştırmalarda gözlemlenmiştir.
Oruç, bireye sistemli bir sabır pratiği kazandırır. Bu sayede ders çalışırken ortaya çıkan “Sıkıldım, sonra yaparım.” gibi dürtüleri yönetmek kolaylaşır. Nitekim Efendimiz (aleyhissalâtü vesselâm),
“Oruç sabrın yarısıdır.” (Tirmizî, Deavât, 86)
buyurarak bu güçlü ilişkiye işaret etmiştir.
Ramazan’da rızâ-yı ilâhî için tutulan oruç, öncelikle bireyin kendisine fayda sağlar. Kontrollü açlık üzerine yapılan bazı bilimsel çalışmalar, kısa süreli açlık hâlinde vücudun uyanıklığı artıran bazı mekanizmaları devreye soktuğunu göstermektedir. Bu durum zihinsel berraklık ve dinçlik sağlayabilir. Ayrıca Ramazan ayında düzenli ve bilinçli beslenme, ani kan şekeri düşüşlerini azaltarak enerji dalgalanmalarını dengelemeye yardımcı olabilir. Böylece ders verimliliği artabilir.
Değişen beslenme düzeniyle birlikte uyku planlaması da önem kazanmaktadır. Efendimizin sünneti olan kaylule (öğle uykusu), zihinsel dinçliğe katkı sağlayan bir dinlenme pratiğidir. Öğrenciler için bu kısa dinlenme araları dikkat süresini artırmada faydalı olabilir.
Toparlamak gerekirse Ramazan-ı Şerif, öğrenci için yalnızca manevi kazanımlar sunan bir ay değildir; aynı zamanda psikolojik dayanıklılık, öz disiplin ve zaman yönetimi becerilerini geliştiren bir eğitim sürecidir. İlk bakışta zorlayıcı gibi görünen bu dönem, aslında bir denge eğitimidir. Oruç bedeni disipline ederken ruhu arındırır; zihni sakinleştirirken iradeyi güçlendirir. Doğru planlama, bilinçli beslenme ve düzenli çalışma ile Ramazan, derslerden geri kalınan bir zaman dilimi değil; aksine iradenin güçlendiği ve akademik verimliliğin desteklendiği bereketli bir süreçtir. Zira mümin için Rahman olan Allah Teâlâ’nın her emrinde rahmet, bereket ve hikmet vardır. Hem dünya hem ahiret kazanımları için Ramazan-ı Şerif büyük bir nimettir.
Allah oruçlarınızı kabul etsin. Ramazan-ı Şerif’iniz mübarek olsun.
Kaynakça
Kur’ân-ı Kerîm. (n.d.). Bakara Suresi 2:183.
Tirmizî. (n.d.). Sünenü’t-Tirmizî (Deavât, 86).
Gizem Elem Daşlı
